Інформація призначена тільки для фахівців сфери охорони здоров'я, осіб,
які мають вищу або середню спеціальну медичну освіту.

Підтвердіть, що Ви є фахівцем у сфері охорони здоров'я.

Международный эндокринологический журнал Том 22, №7, 2026

Вернуться к номеру

Оцінка рівня 25-гідроксивітаміну D та інсуліноподібного фактора росту 1 у сироватці крові, показника нутритивної недостатності й запалення, а також експресії генів VDR та IGFBP-3 у пацієнтів із діабетичною нефропатією

Авторы: Shaimaa Hussein Ali (1), Hamzah H.K. Al-Shukri (2), Rawaa S.A. Al-Azawi (1), Abbas Abed Sharhan (3)
(1) - College of Science, Al-Qasim Green University, Babylon, Iraq
(2) - College of Veterinary Medicine, Al-Qasim Green University, Babylon, Iraq
(3) - College of Biotechnology, Al-Qasim Green University, Babylon, Iraq

Рубрики: Эндокринология

Разделы: Клинические исследования

Версия для печати


Резюме

Актуальність. Діабетична нефропатія (ДН) є однією з основних причин термінальної стадії ниркової недостатності. Важливим залишається розуміння ролі дефіциту 25-гідроксивітаміну D (25(OH)D), порушення регуляції інсуліноподібного фактора росту 1 (ІФР-1) і підвищеного показника нутритивної недостатності та запалення (MIS) у патогенезі й прогресуванні ДН. Молекулярною основою цього процесу є експресія генів рецептора вітаміну D (VDR) та білка, що зв’язує інсуліноподібний фактор росту 3 (IGFBP-3), роль яких ще не повністю з’ясована. Мета: оцінити сироваткові рівні 25(OH)D, ІФР-1 і показник MIS відносно експресії мРНК VDR та IGFBP-3 у мононуклеарах периферичної крові в пацієнтів із цукровим діабетом 2-го типу (ЦД2) із нефропатією та без неї, а також визначити їх діагностичну цінність за допомогою ROC-аналізу. Матеріали та методи. У поперечному дослідженні типу «випадок — контроль» взяли участь 160 осіб, розподілених на чотири групи (по 40 у кожній): група I — здорові особи (контрольна група); група II — пацієнти з ЦД2 без ДН; група III — хворі з ЦД2 та ДН із мікроальбумінурією; група IV — пацієнти з ЦД2 та ДН із макроальбумінурією. Рівень 25(OH)D у сироватці крові визначали за допомогою імуноферментного аналізу, показник MIS — валідованої шкали, уміст ІФР-1 — імунологічного методу. Експресію мРНК VDR та IGFBP-3 у мононуклеарах периферичної крові оцінювали шляхом кількісної полімеразної ланцюгової реакції в реальному часі з використанням методу 2–∆∆Ct та гена GAPDH як референсного. Також визначали додаткові біохімічні показники, зокрема концентрації глікованого гемоглобіну (HbA1c), глюкози крові натще, креатиніну сироватки, розрахункову швидкість клубочкової фільтрації (рШКФ), співвідношення альбумін/креатинін у сечі, ліпідний профіль, проводили загальний аналіз крові. Результати. Рівні 25(OH)D та ІФР-1 у сироватці крові поступово знижувалися від групи I до групи IV (p < 0,001), тоді як показники MIS вірогідно зростали (p < 0,001). Експресія мРНК VDR була суттєво знижена в пацієнтів із ДН (група IV: 0,21 ± 0,04 проти групи I: 1,00 ± 0,06; p < 0,001), демонструючи сильний позитивний зв’язок із концентрацією 25(OH)D у сироватці (r = 0,847; p < 0,001) та рШКФ (r = 0,793; p < 0,001). Натомість рівень мРНК IGFBP-3 поступово зростав залежно від тяжкості ДН (група IV: 3,87 ± 0,29 проти групи I: 1,00 ± 0,08; p < 0,001) і мав обернену кореляцію із сироватковим умістом ІФР-1 (r = –0,832; p < 0,001). ROC-аналіз показав, що рШКФ є найсильнішим окремим дискримінатором (AUC = 0,891), за яким слідують мРНК VDR (AUC = 0,879), 25(OH)D у сироватці (AUC = 0,871), мРНК IGFBP-3 (AUC = 0,865) і MIS (AUC = 0,853). Висновки. Вірогідні зміни сироваткових рівнів 25(OH)D, MIS, ІФР-1, а також експресії генів VDR й IGFBP-3 характерні для діабетичної нефропатії та відображають ступінь її тяжкості.

Background. Diabetic nephropathy (DN) is a major cause of end-stage renal disease globally. Know­ledge of the role of deficiency in 25-hydroxyvitamin D (25(OH)D) as well as dysregulation of insulin-like growth factor 1 (IGF-1) levels and increased malnutrition-inflammation score (MIS) in the pathogenesis and progression of DN remains important. Vitamin D receptor (VDR) and insulin-like growth factor-binding protein 3 (IGFBP-3) gene expression is molecular basis that remains incompletely characterized. The purpose of the study was to assess serum 25(OH)D, MIS, and IGF-1 in relation to peripheral blood mononuclear cell mRNA expression of VDR and IGFBP-3 in patients with type 2 diabetes mellitus (T2DM), with and without nephropathy, and to determine their diagnostic performance using receiver operating characteristic analysis. Materials and methods. A cross-sectional case-control study enrolled 160 participants equally distributed into four groups (n = 40 each): group I — healthy controls (HC); group II — T2DM without DN; group III — T2DM with microalbuminuric DN; group IV — T2DM with macroalbuminuric DN. Serum 25(OH)D was measured by enzyme-linked immunosorbent assay; MIS was determined via validated score; serum IGF-1 was quantified by immunoassay. VDR and IGFBP-3 mRNA expression in peripheral blood mononuclear cells was assessed by quantitative real-time polymerase chain reaction using the 2–∆∆Ct method with GAPDH as the reference gene. Additional biochemical parameters including HbA1c, fasting blood glucose, serum creatinine, estimated glomerular filtration rate (eGFR), urine albumin-to-creatinine ratio, lipid profile, and complete blood count were determined. Results. Serum 25(OH)D and IGF-1 levels decreased progressively from group I to group IV (p < 0.001), whereas MIS increased significantly (p < 0.001). VDR mRNA expression was significantly downregulated in DN patients (group IV: 0.21 ± 0.04 vs. group I: 1.00 ± 0.06, p < 0.001), exhibiting a strong positive correlation with serum 25(OH)D (r = 0.847, p < 0.001) and eGFR (r = 0.793, p < 0.001). In contrast, IGFBP-3 mRNA increased progressively with DN severity (group IV = 3.87 ± 0.29 vs. group I = 1.00 ± 0.08; p < 0.001) and correlated inversely with serum IGF-1 (r = –0.832, p < 0.001). Receiver operating characteristic analysis showed eGFR as its strongest single discriminator (AUC = 0.891), followed by VDR mRNA (AUC = 0.879), serum 25(OH)D (AUC = 0.871), IGFBP-3 mRNA (AUC = 0.865), MIS (AUC = 0.853). Conclusions. Significant alterations in serum 25(OH)D, MIS, IGF-1, and VDR and IGFBP-3 gene expression characterize diabetic nephropathy and track its severity.


Ключевые слова

цукровий діабет 2-го типу; діабетична нефропатія; 25-гідроксивітамін D; шкала нутритивної недостатності та запалення; інсуліноподібний фактор росту 1; експресія генів рецептора вітаміну D; експресія генів білка, що зв’язує інсуліноподібний фактор росту 3; кількісна полімеразна ланцюгова реакція в реальному часі; ROC-аналіз

type 2 diabetes mellitus; diabetic nephropathy; 25-hydroxyvitamin D; malnutrition-inflammation score; insulin-like growth factor 1; vitamin D receptor gene expression; insulin-like growth factor-binding protein 3 gene expression; quantitative real-time polymerase chain reaction; receiver operating characteristic analysis


Для ознакомления с полным содержанием статьи необходимо оформить подписку на журнал.


Список литературы

  1. Genitsaridi I, Salpea P, Salim A, Sajjadi SF, Tomic D, James S, Thirunavukkarasu S, et al. 11th edition of the IDF Diabetes Atlas: global, regional, and national diabetes prevalence estimates for 2024 and projections for 2050. Lancet Diabetes Endocrinol. 2026 Feb;14(2):149-156. doi: 10.1016/S2213-8587(25)00299-2.
  2. Zhou Y, Wang H, Nie L, Zhao MH, Wang SX. Clinical phenotype and prognosis of patients with diabetic kidney disease complicated by a primary podocytopathy. Nephrol Dial Transplant. 2026 Sep 30;41(10):1828-1838. doi: 10.1093/ndt/gfag050.
  3. Claudel SE, Zhao R, Schmidt IM, Bjornstad P, Srivastava A, Waikar SS, Verma A. Phenotypes of diabetic kidney disease and cardiovascular outcomes. Eur J Intern Med. 2026 Oct 8:107232. doi: 10.1016/j.ejim.2026.107232.
  4. Guan Y, Huang J, Ma J, Qiu L, Wu X, Dong Y, et al. Research Progress on Pathogenesis of Diabetic Nephropathy and Intervention with Traditional Chinese Medicine. J Multidiscip Healthc. 2026 Aug 25;19:619464. doi: 10.2147/JMDH.S619464.
  5. Grygorieva N, Tronko M, Kovalenko V, Komisarenko S, Tatarchuk T, Dedukh N, et al. Ukrainian Consensus on Diagnosis and Management of Vitamin D Deficiency in Adults. Nutrients. 2024 Jan 16;16(2):270. doi: 10.3390/nu16020270.
  6. Vera-Ponce VJ, Ballena-Caicedo J. Efficacy and safety of vitamin D supplementation in diabetic kidney disease: an umbrella review of systematic reviews and meta-analyses. Front Nephrol. 2026 Jul 15;6:1883351. doi: 10.3389/fneph.2026.1883351.
  7. Mojtahedi SY, Sedighiyan M, Pourpashang P. Association between vitamin D deficiency and chronic kidney disease progression: A GRADE-based dose-response systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2026 Sep 4;105(36):e50522. doi: 10.1097/MD.0000000000050522.
  8. Zhang M, Wang Q, Pan C, Li R, Liu Y, Jin Y, Li Z. Association between vitamin D deficiency and adrenal gland, kidney function, indicators related to cardiovascular function in hypertensive patients. Front Nutr. 2026 Jun 3;13:1741253. doi: 10.3389/fnut.2026.1741253.
  9. Kurzyna B, Czebreszuk P, Szczerbińska W, Michalak B, Walędziak M, Różańska-Walędziak A. The Vicious Cycle of Diabetic Kidney Disease, Vitamin D Deficiency, and Arterial Hypertension. Healthcare (Basel). 2026 Mar 5;14(5):662. doi: 10.3390/healthcare14050662.
  10. Díaz Tocados JM, Pérez Gómez A, Diego Domínguez Co–ral J, Manuel Valdivielso J. The multiple functions of insulin-like growth factor 1 in kidney disease. Nefrologia (Engl Ed). 2025 Aug-Sep;45(7):501337. doi: 10.1016/j.nefroe.2025.501337.
  11. Gu C, Zhao M, Nuermaimaiti N, Lu B, Lv Y, Chen Z, et al. Vitamin D alleviates diabetic kidney damage via TREM2-dependent modulation of ferritinophagy and macrophage polarization. Int Immunopharmacol. 2026 Feb 1;170:116076. doi: 10.1016/j.intimp.2025.116076.
  12. Leucuța DC, Fumeaux PA, Almășan O, Popa ȘL, Ismaiel A. Inflammatory Markers as Predictors of Diabetic Nephropathy in Type 2 Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-Analysis. Medicina (Kaunas). 2025 Jan 25;61(2):216. doi: 10.3390/medicina61020216.
  13. Lim LM, Kuo HT, Chao YL, Shen FC, Chen YK, Chiu YW, et al. Malnutrition-Inflammation Score of Patients with Chronic Kidney Disease from Early Stage to Initiation of Dialysis. Nutrients. 2024 Nov 23;16(23):4014. doi: 10.3390/nu16234014.
  14. Rao X, Huang X, Zhou Z, Lin X. An improvement of the 2ˆ(-delta delta CT) method for quantitative real-time polymerase chain reaction data analysis. Biostat Bioinforma Biomath. 2013 Aug;3(3):71-85.
  15. Tsaryk I, Pashkovska N, Pankiv V, Pashkovskyy V, Stankova N. Features of Anxiety and Depression Indicators in Patients With Autoimmune Diabetes Mellitus on the Background of Different Vitamin D Status. Romanian Journal of Diabetes Nutrition and Metabolic Diseases. 2025;32(2):203-209. doi: 10.46389/rjd-2025-1873.
  16. Kondo M, Toyoda M, Miyatake H, Tanaka E, Koizumi M, Umezono T, et al. The prevalence of 25-hydroxyvitamin D deficiency in Japanese patients with diabetic nephropathy. Intern Med. 2016;55(20):2555-2562. doi: 10.2169/internalmedicine.55.6346.
  17. Melamed ML, Astor B, Michos ED, Hostetter TH, Powe NR, Muntner P. 25-Hydroxyvitamin D levels, race, and the progression of kidney disease. J Am Soc Nephrol. 2009;20(12):2631-2639. doi: 10.1681/ASN.2009030283.
  18. Ulutas O, Taskapan H, Taskapan MC, Ozturk ZA. Vitamin D deficiency, insulin resistance, serum adipokine, and leptin levels in peritoneal dialysis patients. Int Urol Nephrol. 2013;45(3):879-884. doi: 10.1007/s11255-012-0308-8.
  19. Xie S, Huang L, Cao W, Hu Y, Sun H, Cao L, et al. Association between serum 25-hydroxyvitamin D and diabetic kidney disease in Chinese patients with type 2 diabetes. PLoS ONE. 2019;14(4):e0214728. doi: 10.1371/journal.pone.0214728.
  20. Alkhatatbeh MJ, Khalid K. Association between serum 25-hydroxyvitamin D, hemoglobin A1c and fasting blood glucose levels in adults with diabetes mellitus. Biomed Rep. 2018;9(6):523-530. doi: 10.3892/br.2018.1159.
  21. Samsu N. Diabetic nephropathy: challenges in pathogenesis, diagnosis, and treatment. Biomed Res Int. 2021;2021:1497449. doi: 10.1155/2021/1497449.
  22. Wang S, Chi K, Wu D, Hong Q. Insulin-Like Growth Factor Binding Proteins in Kidney Disease. Front Pharmacol. 2021 Dec 22;12:807119. doi: 10.3389/fphar.2021.807119.

Вернуться к номеру