Oral and General Health Том 7, №3, 2026
Вернуться к номеру
Клініко-патогенетичне обґрунтування розвитку некаріозних уражень твердих тканин зубів у військовослужбовців та шляхи їх превенції: огляд літератури
Авторы: Охріменко Р.Ю.
Кафедра терапевтичної та дитячої стоматології, Національний університет охорони здоров’я України імені П.Л. Шупика, м. Київ, Україна
Рубрики: Стоматология
Разделы: Медицинские форумы
Версия для печати
Актуальність. Некаріозні ураження твердих тканин зубів (патологічне стирання, абразія, ерозія, абфракція) залишаються актуальною проблемою сучасної стоматології. Особливої значущості ця патологія набуває у військовослужбовців, які тривалий час перебувають в умовах хронічного психоемоційного навантаження. Постійний стрес сприяє розвитку парафункціональної активності жувальних м’язів, насамперед бруксизму, який є одним із ключових факторів ураження твердих тканин зубів.
Бруксизм — мимовільна нефункціональна активність жувальних м’язів, яка протягом життя спостерігається більш ніж у третини населення. Етіологія його мультифакторна, проте найбільш визнаним чинником залишається стрес. Сучасні дані свідчать, що хронічний стрес і алостатичне навантаження можуть викликати неврологічні зміни та порушення регуляції м’язової активності в орофаціальній ділянці ...
Для ознакомления с полным содержанием статьи необходимо оформить подписку на журнал.
Список литературы
1. Palle A.R., Tripathi R., Punj A., Vasudevan S., Abhinav A., Bommala M. An Evaluation of Occupational Stress and Periodontal Status Among Indian Army Male Personnel: A Cross-Sectional Study. Cureus. 2024. Vol. 16, № 6. P. e62411. doi: 10.7759/cureus.62411.
2. Tagger-Green N., Nemcovsky C., Fridenberg N., Green O., Chaushu L., Kolerman R. Oral and Dental Considerations of Combat-Induced Post Traumatic Stress Disorder (PTSD) — A Cross-Sectional Study. J Clin Med. 2022. Vol. 11, № 11. P. 3249. doi: 10.3390/jcm11113249.
3. Al-Khalifa K.S. Prevalence of Bruxism and Associated Occupational Stress in Saudi Arabian Fighter Pilots. Oman Med J. 2022. Vol. 37, № 2. P. e351. doi: 10.5001/omj.2022.47.
4. Setyawati B.P., Dita N., Herianto I., Setiawatie E.M. The relationship of stress level and periodontal tissue health in soldiers from Kodam Jaya: a cross-sectional study. Front Oral Health. 2025. Vol. 6. 1574112. doi: 10.3389/froh.2025.1574112.
5. Carter K., McKenzie C.T. Bruxism and Stress Among Veterans With Gulf War Illness. Military Medicine. 2021. Vol. 186, № 1-2.
P. e179-e185. doi: 10.1093/milmed/usaa374.
6. Macr M., D’Albis G., D’Albis V., Antonacci A., Abbinante A., Stefanelli R., et al. Periodontal Health and Its Relationship with Psychological Stress: A Cross-Sectional Study. J Clin Med. 2024. Vol. 13, № 10. P. 2942. doi: 10.3390/jcm13102942.
7. Pavlou I.A., Spandidos D.A., Zoumpourlis V., Papakosta V.K. Neurobiology of bruxism: The impact of stress (Review). Biomed Rep. 2024. Vol. 20, № 4. P. 59. doi: 10.3892/br.2024.1747.
8. Verhoeff M.C., Lobbezoo F., Ahlberg J. et al. Updating the Bruxism Definitions: Report of an International Consensus Meeting. J Oral Rehabil. 2025. Vol. 52. P. 1335-1342. doi: 10.1111/joor.13985.
9. Saricam E., Tayman M.A. Bruxism assessment combining fractal analysis, clinical evaluation, and self-reports: a case-control study. BMC Oral Health. 2025. Vol. 25. P. 851. doi: 10.1186/s12903-025-06234-5.
10. Xu S., Zhang X., Gong R., Huang X., Zhang M. Exploring the Correlation Between Psychological Stress, Anxiety, and Periodontitis Among University Students: A Cross-Sectional Investigation. J Inflamm Res. 2025. Vol. 18. P. 8317-8329. doi: 10.2147/JIR.S530138.
11. Gurav T., Jaiswal P., Masurkar D. Analyzing the Relationship Between Chronic Periodontitis and Psychological Stress in Elderly Patients: A Study Protocol. Cureus. 2024. Vol. 16, № 7. P. e63869. doi: 10.7759/cureus.63869.
12. Uchima Koecklin K.H., Aliaga-Del Castillo A., Li P. The neural substrates of bruxism: current knowledge and clinical implications. Front Neurol. 2024. Vol. 15. P. 1451183. doi: 10.3389/fneur.2024.1451183.
13. Emodi-Perlman A., Zur M., Czygrinow A.Y., Ventura N., Eli I. Impact of long-term stress on awake bruxism: An observational longitudinal within-subject study of stress-related changes. Dent Med Probl. 2025. Vol. 62, № 6. P. 1059-1067. doi: 10.17219/dmp/209181.
14. Graham D.A., Lvgren A., Hggman-Henrikson B., Peck C.C., Manfredini D., Saracutu O.I. Management of awake bruxism: a systematic review. BMC Oral Health. 2026. Vol. 26. P. 559. doi: 10.1186/s12903-026-07856-z.
15. Walczyska-Dragon K., Grzybowska-Ganszczyk D., Hadzik P. et al. Bruxism as a Biopsychosocial Disorder: An Interdisciplinary Cross-Sectional Study. J Clin Med. 2025. Vol. 14, № 19. P. 6803. doi: 10.3390/jcm14196803.
16. Boytsanyuk S., Levkiv M., Zaliznyak M. et al. Impact of war stress on oral health. Journal of Education, Health and Sport. 2025. Vol. 78. 58835. doi: 10.12775/JEHS.2025.78.58535.
17. Muhonen A., Tanner T., Pkkil J. et al. Dental Caries, Erosive Tooth Wear, and Periodontal Status of Military Student Pilots in Finland: A Comparative Cross-Sectional Study. Mil Med. 2025. Vol. 190, № 7-8. P. e1601-e1607. doi: 10.1093/milmed/usaf022.
